Zbog izostanka podrške dovedeno u pitanje dalje izlaženje časopisa Aracs

„Aracs, društveni časopis Mađara u Vojvodini, posle 2024. godine ponovo se našao u krajnjoj opasnosti, jer za 2026. godinu nismo dobili nijedan jedini filir podrške za objavljivanje časopisa”, navodi se u saopštenju koje je redakcija lista dostavila našoj redakciji.

„Od 20. avgusta 2001. godine neprekidno izlazi Aracs sa sedištem u Subotici, koji bi ove godine mogao da proslavi, ili možda: mogao bi da proslavi, četvrt veka postojanja, kao i stoti broj časopisa, pripremljen za 15. mart 2026. godine. Međutim, ta proslava ispala je prilično gorka, jer od našeg glavnog pokrovitelja, Nacionalnog kulturnog fonda, odnosno iz ministarskih podrški NKA, nije pripalo ništa jedinom časopisu Mađara u Vojvodini koji razmišlja u okvirima nacije i već dvadeset pet godina predstavlja nacionalno jedinstvo.

Podrška nije stigla uprkos tome što smo na molbu podnetu u jesen 2025. godine dobili čvrsto obećanje ministra da ćemo biti podržani, a njegovi saradnici su nam elektronskom poštom javili da je proces odobravanja podrške pokrenut. Pošto do početka 2026. godine nije stigao nikakav dokument, ponovo smo se obratili ministru Balažu Hanku, od kojeg smo, kao i od njegovih saradnika, ponovo dobili pozitivan odgovor, ali je podrška i ovoga puta izostala.

Aracs, društveni časopis Mađara u Vojvodini, tokom proteklih 25 godina mogao je da izlazi isključivo zahvaljujući podršci iz Mađarske: Fondacije za opšte dobro, Fonda Betlen Gabor, Fondacije za mađarsku kulturu, Mađarske akademije umetnosti, Nacionalnog kulturnog fonda i Kulturne agencije Petefi. Od Nacionalnog saveta mađarske nacionalne manjine u Srbiji, odnosno Vojvodini, tokom četvrt veka o časopisu i o piscima, pesnicima, sociolozima, književnim i društvenim naučnicima, slikarima, grafičarima, vajarima, operskim pevačima i piscima o umetnosti koji u njemu objavljuju, moglo se čuti samo sledeće:

„Časopis Aracs po svojoj duhovnosti je tradicionalno-konzervativan, a po nivou tekstova koji se u njemu objavljuju pre je diletantski nego društveni časopis, koji bi, međutim, ukoliko bi prevazišao nedostatak kvaliteta i mane izazvane grubim, ličnim tonom, nesumnjivo imao mesto u prostoru vojvođanskih mađarskih časopisa, jer bi konzervativnu duhovnost među vojvođanskim mađarskim časopisima predstavljao jedino Aracs.”
_{/Odlomak iz publikacije Vajdasági magyar kulturális stratégia 2012–2018. Odgovorna urednica: Ildiko Lovaš. 2011, strana 142./}

Od naših autora koje su nazvali diletantima, navešćemo samo neke: Marija Prokop, istoričarka umetnosti, dobitnica Sečenjijeve nagrade, Lorant Kabdebo, istoričar književnosti odlikovan srednjim krstom Mađarskog ordena za zasluge, Lajoš Szakolcai, pisac o umetnosti i dobitnik Sečenjijeve nagrade, Laura Janku, pesnikinja i spisateljica, dobitnica nagrade Lovorov venac Mađarske, Peter Parkanji Raab, vajar i dobitnik Košutove nagrade…

Od 2011. godine položaj Aracsa u odnosu na Nacionalni savet mađarske nacionalne manjine nije se nimalo promenio; ne treba ni da kažemo da od MNT-a nikada nismo dobili nikakvu podršku – ni moralnu, ni materijalnu.

Prilikom osnivanja časopisa 2001. godine postavili smo sebi cilj: želeli smo da u Aracsu objavljujemo misli nacije u njenoj geografskoj celini, što smo i ostvarili, jer naši autori nisu prisutni samo iz Karpatskog basena, već i iz Amerike, Australije i drugih delova Evrope. I datumima izlaska pojedinih brojeva izražavamo nacionalno jedinstvo i pripadnost: kao verovatno jedini štampani i elektronski medij u svetu, list izlazi 15. marta, 4. juna, 20. avgusta i 23. oktobra.

Tokom proteklih decenija nikada nismo dobili toliku podršku da bismo autorima mogli isplaćivati honorare, a članovi uredničkog odbora decenijama su radili potpuno besplatno.

Godine 2024, za vreme ministrovanja Janoša Čaka, naš zahtev za podršku nije bio udostojen čak ni odgovora. Pred kraj godine od Mađarske akademije umetnosti, Fonda Betlen Gabor, kao i od Fondacije za opšte dobro dobili smo toliko podrške da su pokriveni troškovi štampanja brojeva koje smo objavili iz sopstvene ušteđevine. Ove godine smo broj Aracsa od 15. marta ponovo objavili iz sopstvene, privatne ušteđevine, verujući da će obećana podrška stići. Nažalost, razočarali smo se!

Za razliku od drugih časopisa, mi ne želimo gašenje četvrt veka starog Aracsa, već želimo da nastavimo rad, ali bez finansijske pomoći to ne možemo učiniti. Junski broj Aracsa je uređen i spreman za štampu; nadamo se da će postojati mogućnost da i on bude objavljen.

^{Subotica, 26. 05. 2026.}

Janoš Bata, pesnik i prevodilac, dobitnik nagrade Jožef Atila, glavni urednik Aracsa”